ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 174




                                               

نظریه زیمان-فابر

نظریه زیمان-فابر یکی از نظریه‌ها در مورد خواص الکترونی فلزات مایع است که در این نظریه ساختار الکترونی آن‌ها توسط تقریب الکترون تقریباً آزاد با یک سطح فرمی دارای تقارن کروی بیان می‌شود. در این نظریه پراکندگی الکترون توسط شبه‌پتانسیل اتم‌ها ضعیف فر ...

                                               

نظریه کوانتومی قدیمی

نظریه قدیمی کوانتوم مجموعه ای از نتایج سالهای ۱۹۰۰–۱۹۲۵ که قبل از مکانیک کوانتوم مدرن است. این تئوری هرگز کامل یا استوار نبود، بلکه بیشتر مجموعه ای از اصلاحات اکتشافی در مکانیک کلاسیک بود. این تئوری اکنون به عنوان تقریب نیمه کلاسیک با مکانیک کوان ...

                                               

همدوسی

همدوسی یکی از ویژگی‌های فیزیکی امواج است. در فیزیک دو منبع موج کاملاً همدوس است اگر هر دو اختلاف فاز یکسان داشته باشند. این یک ویژگی ایده آل از امواج است که باعث تداخل ایستاده می شود. در این ویژگی توان موج‌ها برای تداخل در همدیگر اندازه‌گیری می‌ش ...

                                               

فهرست تلسکوپ‌های فضایی

فهرست تلسکوپ‌های فضایی مجموعه‌ای متشکل از محدوده‌های فرکانس اصلی شامل اشعه گاما، اشعه ایکس، فرابنفش، نور مرئی، فروسرخ، ریزموج و امواج رادیویی است. تلسکوپ‌هایی که چندین فرکانس را پوشش می‌دهند، در تمامی بخش‌های مناسب، گنجانده شده‌اند. تلسکوپ‌های فض ...

                                               

فهرست همپارهای اوندکان

۲٬۳-دی‌متیل‌نونان ۴-اتیل‌نونان ۵٬۵-دی‌متیل‌نونان ۲٬۶-دی‌متیل‌نونان ۲٬۲-دی‌متیل‌نونان ۴٬۵-دی‌متیل‌نونان ۳٬۷-دی‌متیل‌نونان ۲٬۷-دی‌متیل‌نونان ۳-اتیل‌نونان ۳٬۴-دی‌متیل‌نونان ۴٬۶-دی‌متیل‌نونان ۲٬۵-دی‌متیل‌نونان ۳٬۶-دی‌متیل‌نونان ۲٬۴-دی‌متیل‌نونان ۳٬۵- ...

                                               

فهرست همپارهای دکان

۲٬۶-دی‌متیل‌اکتان ۲٬۲-دی‌متیل‌اکتان ۴٬۴-دی‌متیل‌اکتان ۲٬۷-دی‌متیل‌اکتان ۴٬۵-دی‌متیل‌اکتان ۲٬۳-دی‌متیل‌اکتان ۳٬۶-دی‌متیل‌اکتان ۳٬۵-دی‌متیل‌اکتان ۳٬۴-دی‌متیل‌اکتان ۲٬۵-دی‌متیل‌اکتان ۳٬۳-دی‌متیل‌اکتان ۲٬۴-دی‌متیل‌اکتان

                                               

فهرست همپارهای دودکان

۳٬۵-دی‌متیل‌نونان ۳٬۳-دی‌متیل‌نونان ۲٬۷-دی‌متیل‌نونان ۳٬۶-دی‌متیل‌نونان ۲٬۶-دی‌متیل‌نونان ۲٬۴-دی‌متیل‌نونان ۴٬۶-دی‌متیل‌نونان ۴٬۵-دی‌متیل‌نونان ۳٬۷-دی‌متیل‌نونان ۴-اتیل‌نونان ۲٬۲-دی‌متیل‌نونان ۵٬۵-دی‌متیل‌نونان ۲٬۳-دی‌متیل‌نونان ۵-اتیل‌نونان ۲٬۵- ...

                                               

فهرست همپارهای نونان

۳٬۵-دی‌متیل‌هپتان ۲٬۶-دی‌متیل‌هپتان ۳٬۳-دی‌متیل‌هپتان ۲٬۲-دی‌متیل‌هپتان ۲٬۴-دی‌متیل‌هپتان ۴٬۴-دی‌متیل‌هپتان ۲٬۵-دی‌متیل‌هپتان ۲٬۳-دی‌متیل‌هپتان ۳٬۴-دی‌متیل‌هپتان

                                               

قانون سوم ترمودینامیک

قانون سوم ترمودینامیک می‌گوید هنگامی که انرژی یک سیستم به حداقل مقدار خود میل می‌کند، انتروپی سیستم به مقدار قابل چشم‌پوشی می‌رسد. یا به‌طور نمادین: هنگامی که U ⟶ U 0 {\displaystyle U\longrightarrow {U_{0}}} ، S ⟶ 0 {\displaystyle S\longrightarro ...

                                               

قانون صفرم ترمودینامیک

قانون صفرم ترمودینامیک بیان می‌کند که اگر دو سیستم با سیستم سومی در حال تعادل گرمایی باشند، با یکدیگر در حال تعادلند. قانون صفرم ترمودینامیک در زبان یونانی Thermos به معنای" گرما و حرارت” و Dynamic به معنای" تغییرات” می‌باشد و لغت Thermodynamic ب ...

                                               

اصول طب داخلی هاریسون

اصول طب داخلی هاریسون یکی از کتاب‌های درسی شناخته‌شده در زمینه پزشکی داخلی است. چاپ اول این کتاب در سال ۱۹۵۰ منتشر شده‌است. ویرایش بیستم آن نیز در سال ۲۰۱۸ منتشر گردید. اگرچه این کتاب موضوعات فراوانی را از عصب‌شناسی گرفته تا بیماری‌های عفونی شامل ...

                                               

الابنیه عن حقایق الادویه

الأبنیه عن حقایقِ الأدویه ، معروف به الابنیه و ابنیه ، کتابی است به فارسی در داروشناسی اثر ابومنصور موفق هروی، داروشناس ایرانی، از سدهٔ چهارم هجری. الابنیه عن حقایق الادویه یکی از معدود قدیمی‌ترین آثار منثور در زبان فارسی است. این نسخه ظاهراً قدی ...

                                               

تحفه حکیم مؤمن

تحفهٔ حکیم یا تحفةالمؤمنین، تألیف محمد مؤمن حسینی دیلمی تنکابنی ابن میر محمد زمان دیلمی تنکابنی و طبیب شاه سلیمان صفوی، کتابی است مفصل در طب سنتی ایران که برگرفته از منابع ایرانی، یونانی و هندی است. زمان نگارش سال ۱۰۸۰ ه‍.ق است. ترجمهٔ عربی این ک ...

                                               

تنسخ‌نامه

تَنسُخ‌نامه ایلخانی نام کتابی است به زبان فارسی نوشتهٔ خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی. این کتاب در روزگار غازان‌خان نوشته شده‌است. نام این کتاب به صورت تانکسوق‌نامه ایلخان نیز ذکر شده. واژه تانکسوخ تنسخ مغولی و به معنای نادر و کمیاب است.

                                               

کفایةالطب

"کفایة الطب" از آثار پزشکی سده ششم هجری به زبان فارسی است. مؤلف آن "ابوالفضل حُبیش تفلیسی" ، این کتاب را در سال ۵۵۰ نوشته و به ملک‌شاه یکم سلجوقی پیشکش کرده‌است. نام این کتاب به معنی "آنچه شما را در زمینه پزشکی بی‌نیاز می‌کند" است. گردآورنده آن، ...

                                               

مخزن‌الادویه

مخزن‌الادویه ، از کتاب‌های مهم در مورد داروها و واژگان پزشکی سنتی به زبان فارسی بود که در سدهٔ دوازدهم هجری نوشته شد. این اثر در سال ۱۱۸۳ ق تدوین شده است. نویسنده این کتاب محمد حسین عقیلی علوی خراسانی، پزشک نامدار سدهٔ دوازدهم هجری است. وی در شیر ...

                                               

معاینات بالینی و روش گرفتن شرح حال

معاینات بالینی و روش گرفتن شرح حال کتابی به نویسندگی اربارا بیتز و ترجمه زیر نظر فرهاد شاهی است که در سال ۱۳۹۶ توسط نشر آرتین طب به زبان فارسی منشتر شد. این کتاب در زمینه پزشکی بوده و در زمستان ۱۳۹۷ در فهرست نامزدهای دریافت جایزه کتاب سال قرار گرفت.

                                               

مناهل‌الانظار

مناهل‌الانظار کتابی است فارسی دربارهٔ خواص دارویی گیاهان نوشته محمد بن عبد اللّه لاری از اهالی لارستان فارس از تألیفات اواخر سدهٔ نهم و اوایل سدهٔ دههم هجری. نام کتاب به معنی "آبشخور دیدگان" است. این کتاب در سال ۸۹۳ هجری نوشته شده و مؤلف آن اهل ل ...

                                               

تاریخ طبیعی ماهی

تاریخ طبیعی ماهی ، یک کتاب ۲۲ جلدی در مورد آبزیان است که در سال ۱۸۲۸–۱۸۴۹توسط ژرژ کوویه و جانشین او آشیل والنسیانز منتشر شده‌است. این مجموعه ای منظم از ماهی‌های جهان بود که در آن زمان شناخته می‌شد و در کل با ۴۵۱۴ گونه ماهی شناخته می‌شد که از این ...

                                               

ساخت کیهان

این کتاب دربردارندهٔ جستارهای زیبایی دربارهٔ فیزیک نوین می‌باشد و پنج بخش دارد: جهان‌زمان و کیهان‌شناسی: بخش ۳ به پدیده‌های بزرگ گیتی می‌پردازد و در آن از مه‌بانگ و ماده تاریک سخن می‌رود. بنیاد و یگانه سازی: در اینجا بیشتر به فیزیک نو و نظریه ریس ...

                                               

اکسید اورانیوم

اکسید اورانیوم به اکسیدی از عنصر اورانیوم می‌گویند. اورانیوم اکسیدهای گوناگونی را می‌سازد به برخی از آن‌ها به شرح زیر هستند: اورانیوم دی‌اکسید یا اورانیومIV اکسید UO ۲ ، اورانینیت تری‌اکسید اورانیم یا اورانیومVI اکسید UO ۳ تری‌اورانیوم اکتوکسید U ...

                                               

ترکیب ساندویچی

ترکیب ساندویچی در شیمی آلی فلزی یک ترکیب شیمیایی است که در آن یک فلز معمولاً واسطه از طریق پیوندپوشی با دو گروه آرن، پیوند کووالانسی برقرار می‌نماید. آرن‌ها دارای فرمول C n H n هستند و عمدتاً به صورت حلقوی با فلزها پیوندپوشی می‌کنند و چون دو حلقه ...

                                               

سولفوریل

سولفوریل‌ها دسته‌ای از ترکیبات معدنی هستند که در آن یک اتم گوگرد با دو اتم اکسیژن پیوند داتيو برقرار کرده و به دو اتم از گروه هالوژن‌ها نیز متصل است و می‌توان آن‌ها را با فرمول کلی نشان داد. سولفوریل کلرید, SO 2 Cl 2 و سولفوریل فلورید, SO 2 F 2 ن ...

                                               

پروتئین فلزی

پروتئین فلزی یا متالوپروتئین ، گروهی از پروتئین‌ها هستند که حداقل یک کوفاکتور یون فلزی در ترکیب خود داشته باشند. بیشتر پروتئین‌ها از این دسته هستند.

                                               

ساختار پروتئین

ساختار پروتئین ، به ساختاری گفته می‌شود که پروتئین به خود می‌گیرد. پروتئین دارای چند ساختار می‌باشد. ساختار اول: تعداد و نوع ترتیب قرار گرفتن آمینو اسیدها در زنجیر پلی پپتیدی. ساختار دوم: آلفا هلیکس بیتا شیت آلفا هلیکس: چرخیدن آمینو اسیدها به دور ...

                                               

فلومازنیل

کاربرد اصلی آن در درمان مسمومیت با بنزودیازپین‌ها، آنسفالوپاتی کبدی و رفع اثر بنزودیازپینها پس از پایان بیهوشی است. فلومازنیل برای بیمارانی که پس از استفاده از بنزودیازپین ها بیش از حد خواب آلود می شوند، برای انجام اقدامات تشخیصی یا درمانی مفید ا ...

                                               

گلوبولین متصل‌شونده به تیروکسین

گلوبولین متصل‌شونده به تیروکسین یا تیروکسین بایندینگ گلوبولین یکی از پروتئینهای گروه گلوبولین است. این پروتئین در کبد تولید و پس از ورود به جریان خون با بخش مهمی از هورمون تیروئید موجود در خون پیوند می‌یابد. بخش عمده هورمون‌های تیروئیدی به صورت م ...

                                               

گلیکوزآمینوگلیکان

گلیکوزآمینوگلیکان یا موکوپلی‌ساکارید پلی ساکاریدهای بدون شاخه طولانی می‌باشند که از تکرار واحدهای دی‌ساکارید تولید می‌شوند و نقش کلیدی در ساختمان مولکولی و عملکرد غشا سیتوپلاسمی دارند.به غیر از کراتان سولفات، واحد تکراری آن از یک شکرآمینه در کنار ...

                                               

واکنشگر فولین دنیز–سیکالتو

واکنشگر فولین دنیز–سیکالتو یا واکنشکر فولین فنول یا روش تعیین هم‌ارزی گالیک اسید نیز می‌نامند مخلوطی از فسفومولیبدات و فسفو تنگستات است که برای سنجش آنتی اکسیدان‌های فنولی و پلی فنولی به روش رنگ سنجی استفاده می‌شود. این واکنشگر به افتخار Otto Fol ...

                                               

واکنشهای آناپلروتیک

واکنشهای آناپلروتیک واکنش‌های شیمیایی هستند که به صورت واسطه یک مسیر سوخت و ساز تولید می‌شوند. نوعی از آن را می‌توان در چرخه اسید سیتریک مشاهده کرد. در عملکرد طبیعی این چرخه برای تنفس، میزان واسطه‌های TCA ثابت می‌ماند و بسیاری از واکنش‌های بیوشیم ...

                                               

هپاران سولفات

هپاران سولفات یک پلی‌ساکارید خطی مهم است که در بافت‌های بدن اغلب جانداران وجود دارد. اتصال دو یا سه مولکول هپاران سولفات به یکدیگر در سطح سلول یا فضای خارج سلولی یک گلیکوزآمینوگلیکان را تشکیل می‌دهد. هپاران سولفات از اجزای مهم ماتریکس بیرون سلولی ...

                                               

PI-3K

PI-3K یا فسفواینوزیتید ۳-کیناز نام گروهی از آنزیم‌های ورارسانندهٔ درون‌یاخته‌ای پیام است که گروه هیدروکسیل واقع در موقعیت ۳ حلقهٔ اینوزیتول در فسفاتیدیل اینوزیتول را فسفریزه می‌کنند. کارکرد سلولی آنزیم‌های PI-3K شامل رشد، تکثیر، تمایز، حرکت، حیات ...

                                               

استیل (گروه عاملی)

استیل در شیمی آلی یک گروه عاملی با فرمول شیمیایی COCH ۳ است که گاهی برای نمایش آن از نماد Ac استفاده می‌شود. گروه استیل خود دارای یک گروه متیل است که با تک پیوند به یک کربونیل پیوند خورده است. مرکز کربونیل یک اسیل دارای تک الکترون آزاد است که با ...

                                               

بارلن

بارلن یک مولکول دوحلقه‌ای آلی با فرمول شیمیایی C 8 H 8 و نام سیستماتیک بی‌سیکلواکتا-۲،۵،۵-تری‌ان است. این مولکول برای اولین بار توسط هاوارد زیمرمن در سال ۱۹۶۰ سنتز و توصیف شد. نام این مولکول از شباهت آن به بشکه می‌آید جایی که سه واحد مولکول اتیلن ...

                                               

بنزوئیک اسید

بنزوئیک اسید ، C ۷ H ۶ O ۲ C ۶ H ۵ COOH، یک ترکیب بلوری بی رنگ سفید دیده می‌شود است. بنزوئیک اسید ساده‌ترین کربوکسیلیک اسیدآروماتیک نیز می‌باشد. این ماده یک اسید ضعیف محسوب می‌شود. از نمک‌های آن به عنوان نگهدارنده‌های غذایی استفاده می‌شود، همچنین ...

                                               

بیوره (ترکیب شیمیایی)

بیوره یا بی‌اوره یک ترکیب شیمیایی با فرمول شیمیایی NH 2 می‌باشد. بیوره، که بعضاً کاربامیل اوره نیز نامیده می‌شود، می‌تواند از واکنش تراکمی دو مول اوره حاصل شود. بیوره یک ناخالصی نامطلوب در کودهای حاوی اوره محسوب می‌شود.

                                               

توسیل‌هیدرازون

یک توسیل‌هیدرازون در شیمی آلی، یک گروه عاملی است که ساختار کلی آن RRC=N-NH-Ts باشد؛ که در آن Ts یک گروه توسیل است. برای دستیابی به ترکیب‌های آلی که چنین گروه عاملی داشته باشند به واکنش یک آلدئید یا کتون با توسیل‌هیدرازین نیازمندیم.

                                               

دیاسترومر

دیاسترومرها یا میان‌فضاپار گروهی از ایزومرهای فضایی هستند که انانتیومر نمی‌باشند. دیاسترومری هنگامی رخ می‌دهد که دو یا چند ایزومر فضایی یک ترکیب شیمیایی دارای صورتبندی متفاوت در یک یا چند و نه همه مرکز فضایی باشند. شرط لازم برای دیاسترمر بودن آن ...

                                               

سولفینیک اسید

سولفینیک اسیدها عبارتند از اُکسواسیدهای گوگرد با ساختار RSO. در این ترکیبات آلی گوگرد هندسهٔ گوگرد به صورت هرمی است. سولفینیک اسیدها همواره به صورت درجا با اسیدی کردن نمک‌های سولفینات متناظر تهیه می‌شوند این نمک‌ها معمولاً از اسید متناظرشان باثبا ...

                                               

سیکلوآلکین

در شیمی آلی یک سیکلوآلکین ساختاری همانند یک آلکین دارد با این تفاوت که تنها یک عضو این ساختار متفاوت است. یک سیکلوآلکین از یک حلقهٔ بستهٔ کربن ساخته شده که یک یا چند پیوند سه‌گانه دارد. فرمول کلی سیکلوآلکین C n H 2n-4 است. چون طبیعت یگان آلکین C- ...

                                               

قوانین وودوارد–هافمن

قوانین وودوارد–هافمن که با عنوان قوانین انتخاب پری‌سیکلی نیز شناخته می‌شوند، مجموعه‌ای از قوانین ابداع شده توسط رابرت وودوارد و روالد هافمن هستند که هدف این قوانین پیش‌بینی نتیجه انجام واکنش‌های شیمیایی پری‌سیکلی به لحاظ شیمی فضایی و مجاز یا غیرم ...

                                               

کتون

یک کتون یک گروه عاملی است که با یک گروه کربونیل که با دو اتم کربن دیگر پیوند دارد؛ شناخته می‌شود. یک کتون را می‌توان با فرمول زیر بیان کرد. R ۱ COR ۲ اتم کربن که با دو اتم کربن پیوند دارد آن را از گروه‌های عاملی کربوکسیلیک اسیدها، آلدهیدها، استره ...

                                               

کربوکسیلات

کربوکسیلات نمک یا استر یک اسید کربوکسیلیک است. نمک‌های کربوکسیلات عموما دارای فرمول عمومی Mn هستند که در آنها، M یک فلز است و n یک عدد صحیح بیشتر یا مساوی یک می‌باشد. همچنین استرهای کربوکسیلات با فرمول عمومی RCOOR شناخته می‌شوند.

                                               

متیل‌دار کردن

متیل‌دار کردن یا متیلاسیون در شیمی به معنای افزایش یا جانشینی یک گروه متیل به یک مولکول است. متیلاسیون، گونه‌ای از آلکیلاسیون است که ترجیحاً با جایگزینی یک گروه متیل با یک اتم هیدروژن را در زنجیره کربنی بلندتر صورت می‌پذیرد. این شرایط در شیمی، زی ...

                                               

مزو

ترکیب مزو یا ایزومر مزو عضو غیرفعال نوری در یک گروه از ایزومرهای فضایی است که لااقل دو ایزومر فعال نوری داشته باشد. به عبارت ساده‌تر یک ترکیب مزو ترکیبی است که مولکول‌های آن علی‌رغم داشتن مرکز کایرال بر تصاویر آینه‌ای خود منطبق می‌باشند. یکی از و ...

                                               

گاز ایده‌آل

گاز آرمانی یا گاز ایده‌آل ، گازی است که فقط در تئوری وجود دارد، و شامل تعداد زیادی ذرات نقطه ای متحرک است که تنها برهم کنش آنها برخودهای کاملاً الاستیک است. مفهوم گاز ایده‌آل بسیار کاربردی است چرا که از قانون گاز ایده‌آل پیروی می‌کند. قانون گاز ا ...

                                               

غشا (کیهان‌شناسی)

در نظریه ریسمان و نظریه‌های مرتبط مانند نظریه‌های ابرگرانش، غشاء شیئی فیزیکی است که مفهوم ذره نقطه‌ای را به ابعاد بالاتر تعمیم می‌دهد. مثلاً یک ذره نقطه‌ای در واقع غشایی با بعد صفر است در حالی که یک ریسمان را می‌توان غشایی با بعد یک دانست. می‌توا ...

                                               

قطبش خلاء

در نظریه میدان کوانتومی، و به طور خاص در الکترودینامیک کوانتومی، قطبش خلاء فرایندی را توصیف می‌کند که در آن میدان الکترومغناطیسی پس‌زمینه جفت‌های الکترون-پوزیترونمجازیتولید می‌کند که توزیع بارها جریان‌هایی که در میدان الکترومغناطیسی تولید شده‌اند ...

                                               

گشتاور دوقطبی مغناطیسی نابهنجار

در الکترودینامیک کوانتومی، گشتاور مغناطیسی نابهنجار یک ذره، عبارت است از آثار مکانیک کوانتومی که توسط نمودارهای فاینمن توسط حلقه توصیف می‌شود، بر روی گشتاور مغناطیسی آن ذره. گشتاور مغناطیسی دیراک که متناظر با نمودارهای سه-سطحی فاینمن است، را می‌ت ...

                                               

قلیا

در شیمی، یک قلیا نمکی یونی و بازی از عناصر شیمیایی فلزهای قلیایی یا فلزهای قلیایی خاکی است. قلیاها می‌توانند به‌صورت بازی که در آب حل می‌شوند نیز تعریف شوند. محلول یک باز انحلال‌پذیر دارای pH بیشتر از ۷.۰ است. صفت قلیایی در فارسی به‌عنوان هم‌معنا ...