ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 19




                                               

چینی پینگ

زبان‌های پینگ یا پینگ‌هوا گروهی از زبان‌های چینی هستند که بیشتر در منطقه خودمختار گوانگشی به همراه مناطقی از استان هونان تکلم می‌شوند. پینگ‌هوا زبان میانجی بخش‌هایی از گوانگشی است که زبان‌های ژوانگ در آنجا کاربرد دارد. برخی از سخنوران پینگ، رسماً ...

                                               

چینی مین

زبان‌های مین خانواده‌ای از زبان چینی هستند که توسط ۳۰ میلیون نفر در استان فوجیان و مناطقی در شبه‌جزیره لیژو و هاینان، همین‌طور بومیان چائوشان در ژونگشان، سه شهرستان در جنوب ونژو، جواشان و تایوان بدان‌ها سخن گفته می‌شود. نام این خانواده از روی رود ...

                                               

چینی هوی

زبان‌های هوی یا هویژو گروهی از زبان‌های مرتبط چینی هستند که در منطقه تاریخی هویژو در بیش از ده شهرستان در جنوب آن‌هوئی به همراه چند بخش همسایه در چجیانگ و جیانگشی تکلم می‌شوند. اگرچه منطقه زبانی هوی در مقایسه با سایر گروه‌های گویشی چینی کوچک است، ...

                                               

زبان وا

زبان وا یک زبان آستروآسیایی است که توسط مردم وای میانمار و چین گفتگو می‌شود. این زبان دارای حدود ۱ میلیون گویشور و سه گویش است که گاه هر کدام یک زبان مجزا تلقی می‌شوند. این زبان در ایالت وای میانمار رسمی است.

                                               

زبان یوغوری شرقی

یوغوری شرقی زبانی مغولی‌تبار است که توسط مردم یوغور گویش می‌شود. این زبان در تضاد با یوغوری غربی است که ترکتبار بوده و در همین جامعه تکلم می‌شود. امروزه حدود ۴٬۰۰۰ یوغور به این زبان سخن می‌گویند.

                                               

زبان یوغوری غربی

یوغوری غربی زبانی ترک‌تبار است که توسط مردم یوغور گویش می‌شود. این زبان در تضاد با یوغوری شرقی است که مغولی‌تبار بوده و در همین جامعه تکلم می‌شود. امروزه حدود ۴٬۶۰۰ یوغور به این زبان سخن می‌گویند.

                                               

زبان‌های چین

زبان‌های چین زبان‌هایی است که در چین صحبت می‌شود. زبان غالب در چین که به هفت گروه زبان اصلی تقسیم می‌شود، به عنوان هانیو شناخته می‌شود و به عنوان یک رشته علمی مجزا در چین در نظر گرفته شده و مطالعه می‌شود. هانیو یا زبان هان، هشت گونه اصلی را شامل ...

                                               

زبان‌های ژوانگ

زبان‌های ژوانگ بیش از ده زبان تایلندی هستند که توسط مردم ژوانگ در جنوب چین در استان گوانگشی و مناطق مجاور یوننان و گوانگدونگ صحبت می‌شود. زبان‌های ژوانگ یک واحد زبانی تک رنگ را تشکیل نمی‌دهند، زیرا زبان‌های ژوانگ شمالی و جنوبی بیشتر از سایر کشوره ...

                                               

مین مرکزی

مین مرکزی زبانی از خانواده چینی مین است. این زبان در دره رود شا در بخش سانمینگ در مناطق کوهستانی استان فوجیان، شامل یانگان، مناطق شهری سانمینگ و شهرستان شا رایج است.

                                               

زبان آبخازی

زبان آبخازی زبان ساکنان بومی جمهوری آبخاز است. این زبان جزو زبان‌های قفقازی و گروه قفقازی شمالی می‌باشد. بیشتر آبخازها در جمهوری آبخاز زندگی می‌کنند که ۵۰.۷ درصد کل جمعیت جمهوری آبخاز را تشکیل می‌دهند. تعدادی از آبخازها در کشورهای خاورمیانه و عمد ...

                                               

زبان آرچی

زبان آرچی زبانی است از خانوادهٔ زبان‌های قفقازی شمال شرقی در جنوب داغستان در کشور روسیه در روستای آرچیب و شش روستای کوچ‌تر پیرامون آن میان آرچی‌ها استفاده می‌شود.

                                               

زبان اخوخی

زبان اخوخی از زبان‌های قفقازی شمال شرقی، از شاخه آواری-اندی است. اتنولوگ ۶۵۰۰ گویشور را برای این زبان تخمین زده است، اما ماگومدف و آبولیوا ۲۰٬۰۰۰ گویشور را برای این زبان عنوان کرده‌است. اخوخی دارای چندین گویش است، هرچند منابع مختلف در تعداد آن اخ ...

                                               

زبان اشاره روسی

زبان اشاره روسی زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در روسیه، تاجیکستان و احتمالاً مولداوی، گرجستان و بلاروس استفاده می‌شود. این زبان به خانواده زبان اشاره فرانسوی تعلق دارد.

                                               

زبان تبرسرانی

زبان تَبَرسَرانی زبانی قفقازی و رایج در جمهوری داغستان است که حدود یکصدوسی هزار تن گویشور دارد.این زبان که زیر شاخه‌ای از زبان لزگی بشمار می رود به دو گویش شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود که زبان نوشتاری آن مبتنی بر اصولی گویش جنوبی آن است.

                                               

زبان تسزی

تسزی که با نام دیدو نیز شناخته می‌شود، از زبان‌های شمال شرقی قفقاز است که دارای ۱۵٬۳۵۴ گویشور مسلمان است. این گویشوران در منطقه کوهستانی تسونتا واقع در جنوب غربی داغستان در روسیه زندگی می‌کنند. نام تسز از واژه تسز که به معنی "عقاب" است مشتق شده ک ...

                                               

زبان سامی اسکولت

سامی اسکولت یک زبان سامی اورالی است که توسط اسکولت‌ها با حدود ۳۰۰ گویشور در فنلاند و حدود ۲۰ ۳۰ گویشور در روسیه گفتگو می‌شود. این زبان همچنین در منطقه نیدن نروژ تکلم می‌شود. اسکولت با گونه‌ای اصلاح‌شده از لاتین که در سال ۱۹۷۳ رسمی شد، نوشته می‌شود.

                                               

زبان سامی تر

سامی تر یک زبان سامی و شرقی‌ترین آن‌هاست. این زبان در بخش شمال شرقی شبه‌جزیره کولا گفتگو می‌شود و امروزه یک زبان در آستانه مرگ به‌شمار می‌رود؛ چرا که در سال ۲۰۰۴ فقط ۱۰ گویشور از آن باقی مانده بود. در سال ۲۰۱۰ این تعداد به دو نفر کاهش یافت.

                                               

زبان کارلیایی

زبان کارلیایی نوعی زبان فینی است که به‌طور عمده در جمهوری کارلیای روسیه رواج دارد. از دید زبان شناسانه، این زبان ارتباط نزدیکی با آن دسته از گویش‌های زبان فنلاندی دارد که در شرق فنلاند رایج هستند. برخی زبان شناسان فنلاندی حتی گاه این زبان را به ع ...

                                               

زبان کومی-پرمیاکی

زبان کومی-پرمیاکی یک متغیر فراگیر منطقه‌ای از زبان کومی است. این زبان وابسته به خانوادهٔ زبان‌های اورالی است و با زبان اودمورت نزدیکی دارد. این زبان در سرزمین پرم روسیه رواج دارد و در اکروگ کومی-پرمیاک در کنار روسی یک زبان رسمی است. برای نگارش آن ...

                                               

زبان لاتگالی

این زبان در حدود قرن هجدهم توسط مردم مناطق شرقی لتونی به عنوان زبان ادبی و نوشتاری تا حد زیادی ارتقا پیدا کرد.نخستین کتاب این زبان در سال 1753 نوشته شد که ترجمه‌ای بر انجیل بود.سیستم نگارش این زبان از خط لهستانی وام گرفته شد و ابتدا برای نگارش مت ...

                                               

زبان‌های آینو

زبان‌های آینو یا آینویی خانواده زبانی کوچک مردم آینو در شمال ژاپن و جزایر همسایه است. گونه‌های آینو متناوباً به عنوان گروهی از زبان‌های نزدیک به هم یا گویش‌های یک زبان تک‌خانواده محسوب می‌شوند. تنها گونه زنده این خانواده آینو هوکایدو است که در فه ...

                                               

زبان‌های پرمی

زبان‌های پرمی شاخه‌ای از خانواده زبان‌های اورالی هستند. این زبان‌ها در چندین منطقه در غرب کوه‌های اورال در فدراسیون روسیه گویش می‌شوند. تعداد کل سخنگویان آن‌ها در حدود ۹۵۰٬۰۰۰ نفر است که از این تعداد حدود ۵۵۰٬۰۰۰ نفر به اودمورت صحبت می‌کنند. زبان ...

                                               

زبان‌های سامویدی

زبان‌های سامویدی یک گروه زبانیست، زیرمجموعه خانواده زبان‌های اورالی که بیشتر متکلمین آن مردم سامویدی هستند که در نواحی شرقی و شمالی کشور روسیه به ویژه در منطقه سیبری و حوالی رود ینی‌سئی به سر می‌برند. شمار زیادی از زبان‌های سامویدی امروزه نابوده ...

                                               

زبان‌های موردوویایی

زبان‌های موردوویایی زیرگروهی از زبان‌های اورالی هستند که شامل زبان‌های ارزیا و موکشا هستند. امروزه این گروه را به عنوان یک خانواده زبانی کوچک می‌شناسند در حالی که پیشتر از آن به عنوان "تک‌زبان موردوی" یاد می‌شد. به دلیل تفاوت در واج‌شناسی، واژه‌ن ...

                                               

زبان‌های ناخی

زبان‌های ناخی خانواده کوچکی از زبان‌هایی است که عمدتاً توسط مردم ناخی در روسیه ، گرجستان و توسط چچنی‌هایی که در چچن زندگی نمی‌کنند، به کار می‌رود. زبان‌های ناخی از نظر تاریخی به عنوان یک خانواده مستقل قفقازی شمال مرکزی طبقه‌بندی می‌شوند، اما در ح ...

                                               

پیجین هاوایی

پیجین انگلیسی هاوایی ، کریول انگلیسی هاوایی ، اچ-سی-ای که محلی‌ها آن را با نام پیجین می‌شناسند، یک گویش -به‌طور بخشی بر پایه انگلیسی- است که بسیاری از ساکنان هاوایی به آن صحبت می‌کنند. با آنکه انگلیسی و هاوایی به‌طور مشترک زبان رسمی ایالت هاوایی ...

                                               

زبان آلمانی پنسیلوانیا

آلمانی پنسیلوانیا زبان‌گونه‌ای است که در حدود ۲۵۰ هزارتن از جامعهٔ آمیش در آمریکای شمالی بدان سخن می‌گویند. گویشوران بدین زبان از بخش‌های گونانی از کرانه‌های ژرمنی‌زبان اروپای غربی به آمریکا مهاجرت نموده‌اند، به ویژه از پالاتینا رنان.

                                               

زبان میکماک

میکماک نام زبانی است از خانواده زبان‌های آلگونکویان شرقی. گویشوران این زبان یازده هزار تن‌اند که همگی از قوم میکما می‌باشند که در ایالات متحده آمریکا و کانادا می‌زیند. خود میکماها زبان خود را به یکی از سه نام Lnuismk ، Míkmawísimk یا Míkmwei می‌خ ...

                                               

زبان کیریباسی

زبان کیریباسی یا گیلبرتی ، یکی از زبان‌های میکرونزیایی و از خانوادهٔ زبان‌های آسترونزیایی است. در زبان کیریباسی ti به صورت "س" تلفظ می‌شود و به ااین خاطر تلفظ درست نام این کشور کیریباس و زبان آن کیریباسی است.

                                               

پتوای جامائیکایی

پَتْوای جامائیکایی زبانی کریول بر مبنای انگلیسی و متأثر از زبان‌های آفریقای غربی است که بیشتر در جامائیکا یا توسط جامائیکایی‌های ترک‌وطن‌کرده استفاده می‌شود. این زبان در قرن هفدهم به وجود آمد، وقتی برده‌هایی از آفریقای غربی و مرکزی در معرض زبان ا ...

                                               

زبان‌های اینوئیت

زبان‌های اینوئیت گروه از زبان‌های بومی آمریکا هستند که به‌طور سنتی در سراسر شمالگان آمریکای شمالی و تا حدی در زیرشمالگان لابرادور گویش می‌شوند. زبان‌های یوپیک رایج در غرب و جنوب آلاسکا و در شرق دور روسیه با این خانواده مرتبط هستند. اینوئیت‌ها اصو ...

                                               

زبان آینو (ژاپن)

زبان آینو ، یا به عبارت دقیق‌تر آینو هوکایدو زبانی است که توسط مردم آینو در شمال ژاپن تکلم می‌شود. به دلیل سیاست‌های استعماری دولت ژاپن، تعداد گویشوران زبان آینو در قرن بیستم کاهش چشمگیری یافت و امروزه تعداد کمی از افراد می‌توانند به این زبان به ...

                                               

زبان‌های ریوکیویی

زبان‌های ریوکیویی یا زبان‌های لوچوایی ، زبان‌های بومی جزایر ریوکیو، جنوبی‌ترین بخش مجمع‌الجزایر ژاپن، هستند. آن‌ها در کنار زبان ژاپنی، خانواده زبان‌های ژاپنی را تشکیل می‌دهند. این زبان‌ها برای یکدیگر قابل درک نیستند. مشخص نیست که چند نفر سخنگو از ...

                                               

الفدالی

الفدالی زبانی از خانوادهٔ زبان‌های ژرمنی شمالی است که پیرامون سه هزار گویشور آن در الودالن در سوئدزندگی می‌کنند. این زبان هم مانند بسیاری از زبان‌های ژرمنی شمال حاصل توسعهٔ زبان نورس باستان است.

                                               

زبان سامی اومه

زبان سامی اومه زبانی سامی است که در سوئد و در گذشته در نروژ گفتگو می‌شود. این زبان با داشتن ۱۰–۲۰ گویشور بومی، یک زبان درخطر است. سامی اومه در گذشته در امتداد رود اومه در جنوب آریپلوگ، سوشله و آرویدسیور امروزی تکلم می‌شده‌است.

                                               

زبان سامی پیته

سامی پیته یا سامی آریپلوگ زبانی سامی است که در سوئد و نروژ گفتگو می‌شود. پیته با داشتن ۲۵ تا ۵۰ گویشور بومی یک زبان درخطر است. گویشوران بازمانده بومی این زبان امروزه فقط در کرانه سوئدی رود پیته در شمال آریپلوگ و آرویدسیور و در مناطق کوهستانی شهرد ...

                                               

زبان سامی جنوبی

سامی جنوبی جنوب غربی‌ترین زبان از خانواده زبان‌های سامی است که در سوئد و نروژ تکلم می‌شود. این زبان به شدت در معرض انقراض است و فقط در چند شهر در نروژ زبان رسمی است. سامی جنوبی دارای دو گویش است، گویش شمالی و جنوبی. اختلافات واجی بین این گویش‌ها ...

                                               

زبان سامی لوله

زبان سامی لوله یک زبان اورالی، سامی است که در لاپمارک لوله، در پیرامون رود لوله سوئد و بخش‌های شمالی شهرستان نوردلاند در نروژ، به ویژه در شهرداری تیسفیورد که زبان رسمی آنجاست، گفتگو می‌شود. سامی لوله به خط لاتین نوشته می‌شود.

                                               

زبان مینکیلی

میَنکیلی یک زبان فینی یا گروهی از گویش‌های مشخص فنلاندی است که در شمالی‌ترین قسمت سوئد در امتداد دره رود تورن گویش می‌شود. وضعیت آن به عنوان یک زبان مستقل مورد مناقشه است اما در سوئد به عنوان یکی از پنج زبان اقلیت این کشور شناخته شده‌است. مینکیلی ...

                                               

زبان تنت

زبان تنت یکی از زبان‌های نیلوصحرایی است که از سوی مردمان تنت استفاده می‌شود. گویشوران این زبان در ده روستا در ۶۵ کیلومتری شمال شرقی شهر توریت در سودان جنوبی می‌زیند.

                                               

زبان‌های کردفانی

زبان‌های کردفانی یک گروه زبانی جغرافیایی متشکل از پنج گروه زبان در کوه‌های نوبه در کردفان سودان شامل زبان‌های تالودی-هیبی، لافوفا، راشاد، کاتلا و کادو هستند. چهار گروه اول از خانواده نیجر-کنگو و کادو امروزه به عنوان یکی از اعضای خانواده نیلوصحرای ...

                                               

گویش تدمری

تَدْمُری یا پالْمیرایی ، یک لهجه از آرامی غربی بوده که در شهر تدمر در سوریه در سده‌های آغازین میلادی بدان سخن رانده می‌شده‌است. این لهجه با الفبای مخصوص بخودش یعنی الفبای تدمری نوشته می‌شد. دیگر لهجه‌های آرامی غربی شامل نبطی و آرامی-یهودی هستند. ...

                                               

عربی یهودی بغداد

عربی یهودی بغداد یکی از گویش‌های عربی است که یهودیان بغداد و سایر شهرهای جنوب عراق بدان سخن می‌گویند. این گویش با گویش یهودیان شمال عراق همچون موصل و عانة متفاوت است. گویش‌های بغدادی و شمالی زیرشاخهٔ گویش عربی یهودی-عراقی هستند. همچون بیشتر یهود- ...

                                               

لری جنوبی

لری جنوبی نام دسته‌ایی از گویش‌های زبان لری است. دانشنامه ایرانیکا، فهرست لینگوییست و اتنولوگ گویش‌های زبان لری را به دو شاخه لری شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌اند. گویش‌های لری با تفاوت‌های کم و بیش از هم سخن گفته می‌شوند. دانشنامه ایرانیکا زبان لری ...

                                               

لری شمالی

لُری شمالی نام گويشي از زبان لری است. دانشنامه ایرانیکا، و اتنولوگ زبان لری را به دو شاخه لری شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌اند و فهرست لینگوییست زبان لری را به سه دسته شمالی، بختیاری و جنوبی دسته‌بندی کرده‌است. گویش‌های زبان لری با تفاوت‌های کم و بیش ...

                                               

زبان مهری

زبان مهری یا مَهری عضوی از خانواده زبانهای عربستانی جنوبی نوین است که خود زیرگروه شاخه سامی از خانواده آفروآسیایی به‌شمار می‌رود. قبایل مهری به این زبان صحبت می‌کنند که در مناطق از شرق یمن و غرب عمان، به ویژه استان مهره ساکن هستند. مهری و خواهران ...

                                               

زبان چاباکانو

زبان چاباکانو یک زبان کریول اسپانیی‌بنیاد است که در فیلیپین گویشورانی دارد. واژهٔ چاباکانو ریشهٔ اسپانیایی دارد و معنای عامیانه را می‌رساند. این زبان شش لهجه مختلف دارد.

                                               

زبان‌های سامبلی

زبان‌های سامبلی عضوی از خانواده زبان‌های لوزون مرکزی هستند که توسط سامبال‌ها، یک گروه قومی زبان‌شناس در مناطق ساحلی غربِ لوزون مرکزی و رشته کوه‌های زامبالس، صحبت می‌شود.

                                               

فارسی کویتی

فارسی کویتی یا عَیَمی یک گویش در حال انقراض زبان فارسی است که در کشور کویت بدان سخن گفته می‌شود. این زبان ترکیبی از گویش‌های مختلف فارسی و زبان اچمی است. زبان فارسی در کویت از ابتدای تأسیس آن به خصوص در ناحیه شرق شهر کویت دارای سخنور بوده‌است. به ...

                                               

زبان کنسیو

زبان کِنسیو یک زبان آستروآسیایی است که گویشورانی در حدود سیصد تن در استان یالا در جنوب تایلند و حدود همین تعداد در مالزی شبه‌جزیره‌ای در استان‌های کداح و پراک دارد. این گویشوران نگریتو و از مردمان مانیک هستند.