ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 224




                                               

تریتون (قمر)

تریتون بزرگ‌ترین ماه طبیعی نپتون است، و در ۱۰ اکتبر ۱۸۴۶ توسط ویلیام لاسل کشف شد. این ماه تنها ماه سامانهٔ خورشیدی است که مدار پس‌رونده دارد. مدار تریتون مخالف مدار سیارهٔ نپتون است. تریتون ۲٬۷۰۰ کیلومتر قطر دارد و به همین دلیل هفتمین قمر بزرگ سا ...

                                               

گروه اننکه

گروه انَنکه ، گروهی از ماه‌های نامنظم مخالف‌گرد مشتری هستند که از مدارهای مشابهی با مدار اننکه پیروی می‌کنند و باور کنونی بر این است که آن‌ها با هم منشأ مشترکی دارند. محورهای نیم‌قطر بزرگ آن‌ها فاصله از مشتری بین ۱۹٫۳ و ۲۲٫۷ گیگامتر، انحراف مداری ...

                                               

گروه پاسیفائه

گروه پاسیفائه ، نام گروهی از قمرهای نامنظم مخالف‌گرد مشتری است که از مدارهای مشابه با مدار پاسیفائه را دنبال می‌کنند و باور کنونی بر این است که اعضای این گروه با هم منشأ مشترکی دارند. محورهای نیمه بزرگ آنها مسافت از مشتری بین ۲۲٫۸ تا ۲۴٫۱ میلیون ...

                                               

گروه کارمه

گروه کارمه ، گروهی از ماه‌های نامنظم مخالف‌گرد مشتری هستند که از مدارهای مشابهی با مدار کارمه پیروی می‌کنند و باور کنونی بر این است که آن‌ها با هم منشأ مشترکی دارند. محورهای نیمه محور فاصلهٔ مشتری بین ۲۲٫۹ و ۲۴٫۱ درجه سانتیگراد، دامنه‌های ارتجاعی ...

                                               

گروه هیمالیا

گروه هیمالیا ، گروهی از ماه‌های نامنظم موافق‌گرد مشتری هستند که از مدارهای همانندی با مدار هیمالیا پیروی می‌کنند و گمان می‌رود که با آن منشأ مشترکی دارند. اعضای شناخته‌شدهٔ این گروه به ترتیب افزایش فاصله از مشتری عبارتند از: لدا هیمالیا بزرگترین ...

                                               

بازوی کمان

بازوی کمان یا بازوی کمان-شاه‌تخته یک بازو در کهکشان راه شیری است. بازوی کمان بزرگترین بازوی کهکشان است. بازوی بزرگ دیگر بازوی ماکیان نام دارد. این بازو از دو بخش تشکیل شده بازوی اول بازوی کمان است و بازوی دوم بازوی شاه‌تخته نام دارد.

                                               

کهکشان ستاره‌فشان

کهکشان ستاره فشان ، کهکشانی است که در مقایسه با نرخ تشکیل متعارف ستارگان در بیشتر کهکشان‌ها نرخ بالایی از فرایند تشکیل ستارگان را دارد. کهکشان‌های که به عنوان ستاره فشان رصد می‌شوند اغلب در کهکشان‌هایی است که با کهکشان‌های دیگر تصادف یا برخورد نز ...

                                               

آخرین روزهای جهان

آخرین روزهای جهان ، یا امگا: آخرین روزهای جهان، ، یک رمان علمی تخیلی است که در سال ۱۸۹۴ توسط کمیل فلاماریون منتشر شده‌است. در سدهٔ بیست و پنجم در کرهٔ زمین، احتمال برخورد یک دنباله‌دار که ساختار آن بیشتر از کربن مونوکسیدCO است با زمین به‌طور جدی ...

                                               

شکار شهاب

شکار شهاب کتابی نوشته ژول ورن نویسنده داستان‌های علمی-تخیلی است که در سال ۱۹۰۸ در فرانسه منتشر شد. کتاب شکار شهاب در سال ۱۹۰۸ سه سال پس از مرگ ژول ورن منتشر شد. ژول ورن این کتاب را در سال ۱۹۰۱ نوشت و قبل از مرگش آن را بازنویسی کرد. پس از مرگش، پس ...

                                               

مومو (رمان)

مومو که به نام‌های آقایان خاکستری یا مردان خاکستری پوش نیز شناخته می‌شود، داستانی خیالی است که توسط میشائل انده، در سال ۱۹۷۳ منتشر شد. این داستان در مورد مفهوم زمان و نحوه استفاده از آن در جوامع مدرن است. ترجمه دقیق عنوان آلمانی آن عبارت است از: ...

                                               

اسپکتر-آر

تلسکوپ رادیویی اسپکتر-آر یا رادیو استرون،) و)، یک ماهوارهٔ علمی روسی است که به یک تلسکوپ رادیویی ۱۰ متری مجهز است. این ماهواره در تاریخ ۱۸ ژوئیهٔ ۲۰۱۱ با وسیله پرتاب زنیت-۳اف از پایگاه فضایی بایکونور برای انجام تحقیق در مورد ساختار و پویایی منابع ...

                                               

اسپکتر-آرجی

اسپکتر-آرجی یک فضاپیمای رصدگر فضایی پر انرژی و یک پروژهٔ مشترک آلمانی/ روسی است که در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۹ از پایگاه فضایی بایکونور در قزاقستان پرتاب شد. این رصدگر فضایی، برنامهٔ تلسکوپ ماهواره‌ای اسپکتر-آر را که در سال ۲۰۱۱ راه‌اندازی شد دنبال می‌کند. ...

                                               

اقلیدس (فضاپیما)

اقلیدس ، یک تلسکوپ فضایی نزدیک به فروسرخ است که در حال حاضر توسط آژانس فضایی اروپا و کنسرسیوم اقلیدس در دست ساخت است. هدف از مأموریت اقلیدس درک بهتر انرژی تاریک و ماده تاریک با اندازه‌گیری دقیق شتاب جهان است. برای دستیابی به این هدف، "تلسکوپ نوع ...

                                               

ای‌روزیتا

الگو:جعبه اطلاعات ابزار فضاپیما ای‌روزیتا به آلمانی: eROSITA، کوته‌نوشت extended ROentgen Survey with an Imaging Telescope Array یک تلسکوپ پرتو ایکس است که آن را انستیتوی فیزیک فرازمینی ماکس پلانک MPE در آلمان ساخته‌است. این بخشی از پروژهٔ رصدخان ...

                                               

رصدخانه بین‌المللی پرتو ایکس

رصدخانه بین‌المللی پرتو ایکس ، یک تلسکوپ فضایی ملغی شدهٔ پرتو ایکس است که قرار بود در سال ۲۰۲۱ با تلاش مشترک ناسا، آژانس فضایی اروپا و آژانس کاوش‌های هوافضای ژاپن راه‌اندازی شود. در ماه مهٔ سال ۲۰۰۸، ESA و ناسا با ایجاد یک گروه هماهنگی، با همکاری ...

                                               

مأموریت مشترک انرژی تاریک

مأموریت مشترک انرژی تاریک یا یک کاوشگر فضایی پروژهٔ انیشتین بود که برای تمرکز پیرامون بررسی انرژی تاریک برنامه‌ریزی شده‌بود. جی‌دی‌ای‌ام با همکاری بین ناسا و وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا به‌وجود آمده‌است. در اوت ۲۰۱۰, کمیتهٔ فیزیک و اخترشناسیِ ...

                                               

هیتومی (فضاپیما)

هیتومی که با نام‌های ASTRO-H و تلسکوپ جدید پرتو ایکس نیز شناخته می‌شود، ماهواره اخترشناسی پرتو ایکس است که توسط آژانس کاوش‌های هوافضای ژاپن جهت مطالعه فرایندهای بسیار پرانرژی در گیتی راه‌اندازی شده‌است. این رصدخانه فضایی به منظور تکمیل مطالعات ان ...

                                               

پتانسیل

پُتانسیِل به‌طور کلی اشاره به توانایی‌هایی که در حال حاضر تحقق نیافته دارد. اصطلاح پتانسیل در طیف گسترده‌ای از زمینه‌ها از فیزیک تا علوم اجتماعی به کار می‌رود و نشان دهنده چیزهای گوناگونی است که در وضعیتی هستند که امکان تغییر در آنها وجود دارد. م ...

                                               

پتانسیل مغناطیسی نرده‌ای

پتانسیل مغناطیسی نرده‌ای ، ψ، مقداری در الکترومغناطیس کلاسیک، مشابه پتانسیل الکتریکی است. برای تعیین میدان H مغناطیسی در مواردی که جریان آزاد وجود ندارد، به روشی مشابه استفاده از پتانسیل الکتریکی برای تعیین میدان الکتریکی در الکترواستاتیک، استفاد ...

                                               

امپدانس موج

امپدانس موج عبارت از نسبت شدت میدان الکتریکی به شدت میدان مغناطیسی یک موج الکترومغناطیسی در یک نقطه. Z = E 0 − x H 0 − x {\displaystyle Z={E_{0}^{-}x \over H_{0}^{-}x}} Z = j ω μ σ + j ω ε {\displaystyle Z={\sqrt {j\omega \mu \over \sigma +j\omeg ...

                                               

پتانسیل لینار−ویشرت

پتانسیل‌های لیِنار-ویشرت اثر الکترومغناطیسی کلاسیک یکبار الکتریکی نقطه‌ای در حال حرکت بر حسب یک پتانسیل برداری و یک پتانسیل نرده‌ای در پیمانه لورنتس است. این پتانسیل‌ها که مستقیماً از معادلات ماکسول ساخته می‌شوند، میدان الکترومغناطیسی کامل، از نظ ...

                                               

شکاف تراهرتز

شکاف تراهرتز ، یک اصطلاح مهندسی است که برای یک گروه از فرکانس‌ها در محدوده تراهرتز از طیف امواج الکترومغناطیسی بین امواج رادیویی و امواج مادون قرمز اطلاق می‌شود که تکنولوژی برای تولید و دریافت کاربردی امواج در این محدوده وجود ندارد. این فاصله بین ...

                                               

فاکتور سرعت

فاکتور سرعت یک محیط انتقال، که سرعت انتشار موج یا سرعت انتشار نیز نامیده می‌شود، سرعت عبور یک جبهه موج در درون محیط نسبت به سرعت نور در خلاء است. برای سیگنال‌های نوری فاکتور سرعت برابر با معکوس ضریب شکست است مثلاً سرعت امواج رادیویی در خلاء برابر ...

                                               

فروسرخ

تابش فروسرخ یا مادون قرمز یا به کوتاهی IR ، در علم فیزیک به قسمی از طیف امواج الکترومغناطیسی گفته می‌شود که طول موج آن‌ها بلندتر از نور مرئی و کوتاه‌تر از امواج رادیویی است. امواج فروسرخ در بازهٔ بسامدی ۳۰۰ گیگاهرتز تا ۴۲۸ تراهرتز و طول موج ۱ میل ...

                                               

محیط انتقال

محیط انتقال به مسیر فیزیکی‌ای گفته می‌شود که کارش حمل سیگنالها از مکانی به مکان دیگر است. در ارتباطات داده‌ای محیط انتقال ممکن است یک خط انتقال ساده یا یک شبکهٔ پیچیده باشد که مبدأ را به مقصد متصل می‌کند. در شبکه‌های رایانه‌ای انتقال اطلاعات بین ...

                                               

مهره فریت

مهره فِرّیت یا چُوک فرّیت ، یک قطعه الکتریکی غیرفعال از جنس فرّیت است که در مدارهای الکترونیکی، نویز یا تداخل فرکانس‌بالا را حذف می‌کند. در واقع، فریت بید به عنوان یک فیلتر پایین‌گذر عمل می‌کند و مانع از عبور جریان الکتریکی فرکانس‌بالا می‌شود.

                                               

پزشکی مبتنی بر بیوالکترومغناطیس

پزشکی مبتنی بر بیوالکترومغناطیس با پدیده رزونانس سیگنال ارتباط دارد و بحث می‌کند که چگونه فرکانس‌های خاص موجب عملکرد سلولی برای بازگرداندن یا حفظ سلامتی می‌شود. این سیگنال‌های الکترومغناطیسی سپس در حیطه اطلاعات پزشکی و انفورماتیک پزشکی قابل استفا ...

                                               

خودالقایی

تغییر جریان گذرنده از یک القاگر باعث تغییر اندازۀ میدان مغناطیسی ایجاد شده توسط القاگر می‌شود. این تغییر میدان مغناطیسی باعث تغییر شار گذرنده از القاگر می‌شود و باعث القای جریان الکتریکی در القاگر می‌شود. طبق قانون لنز این جریان مخالف تغییر جریان ...

                                               

شناوری مغناطیسی

مغناور یا شناوریِ مغناطیسی روشی است که در آن یک شی بدونِ هیچ پشتیبانی بجز میدانِ مغناطیسی به حالتِ شناور در آید. نیروی مغناطیسی برای مقابله با اثراتِ شتاب گرانشی و هر شتاب دیگری بکار می‌رود.

                                               

مگنتون هسته‌ای

مگنتون هسته ثابت فیزیکی گشتاور مغناطیسی است و بدین گونه تعریف می‌شود: μ N = e ℏ 2 m p {\displaystyle \mu _{\mathrm {N} }= که در اینجا: e {\displaystyle e\!} بار الکترون است, ℏ {\displaystyle \hbar } ثابت پلانک است, m p {\displaystyle m_{\mathrm { ...

                                               

آنتالپی استاندارد تشکیل

آنتالپی استاندارد تشکیل که با نماد Δ H f O یا Δ f H O یا تشکیل ΔH نشان داده می‌شود، عبارت است از مقدار آنتالپی مربوط به واکنشی که در آن یک مول ماده مرکب در شرایط استاندارد از عناصر سازنده خود ساخته شود. به عنوان مثال واکنش مربوط به تولید کربن دی ...

                                               

شار گرمایی

شار گرمایی یا شار حرارتی به مقدار انرژی حرارتی منتقل شده در واحد زمان و بر واحد سطح گفته می‌شود. با نماد q نمایش داده شده و واحد آن در دستگاه بین‌المللی یکاها وات بر مترمربع می‌باشد. نرخ گرما کمیت نرده‌ای است، ولی شار گرمایی کمیت برداری است.

                                               

خواص کاهیده

در علم ترمودینامیک خواص نقصانی یا کاهیده عبارت اند از نسبت یک خاصیت به همان خاصیت در نقطه بحرانی.این کمیت بدون بعد در معادله پینگ رابینسون نیز برای توصیف شرایط بحرانی به کار می رود.

                                               

ضریب تراکم‌پذیری همدما

ضریب تراکم‌پذیری همدما اثر تغییر فشار بر حجم یک سیستم هیدرواستاتیکی است. هنگامی که دما ثابت نگه داشته شود، این کمیّت با نماد κ {\displaystyle \kappa } نشان داده می‌شود و به صورت زیر تعریف می‌شود: κ = − 1 V ∂ V ∂ P {\displaystyle \kappa ={\frac {- ...

                                               

ظرفیت گرمایی عناصر (صفحه اطلاعات)

All values refer to 25 °C and to the thermodynamically stable standard state at that temperature unless noted. Values from CRC refer to "100 kPa 1 bar or 0.987 standard atmospheres". Lange indirectly defines the values to be at a standard state p ...

                                               

نشان گاز

پیش‌نویس ۲۰۰۳ فرهنگ انگلیسی آکسفورد، نخستین کاربرد این مفهوم را در کتاب پخت‌وپز مدرن اثر ال. شارلتون در ۱۹۴۳ برمی‌شمرد: "کلوچه برای چای عصرانه. زمان: ۲۰ دقیقه، دما: نشان رگولا ۷". رگولا نوعی رگولاتور تنظیم کننده گاز بوده که سازندگان چراغ‌های خورا ...

                                               

نیوتون-متر

نیوتن متر یا نیوتن-متر ، یکای اندازه‌گیری گشتاور در سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها است. این یکا با N m یا N m یا Nm نشان داده می‌شود. یک نیوتن متر، بزرگی گشتاوری است که از نیرویی به بزرگی یک نیوتن که به‌صورت عمود بر یک بازوی گشتاور یک متری وار ...

                                               

گروه ترک‌کننده

گروه ترک‌کننده یک پارهٔ مولکولی است که به همراه یک جفت‌الکترون در شکسته‌شدن ناهمگن پیوند شیمیایی از یک مولکول بزرگتر جدا می‌شود. به عبارت ساده‌تر، گروه ترک کننده، بخشی از مولکول است که در یک واکنش شیمیایی از آن جدا می‌گردد. گروه ترک‌کننده ممکن اس ...

                                               

واکنش سیگماتروپی

واکنش سیگماتروپی یکی از انواع واکنش‌های پری‌سیکلیک محسوب می‌شود که در نتیجه انجام آن یکی از پیوندهای سیگمای مولکول پیش‌ماده طی واکنشی درون مولکولی و بدون نیاز به کاتالیزور به یک پیوند سیگمای دیگر تبدیل می‌شود واژه سیگماتروپی ترکیبی از دو واژه است ...

                                               

متیل‌ترانسفراز

متیل‌ترانسفرازها یک گروه بزرگ از آنزیم‌ها هستند که کارِ همگی‌شان متیل‌دار کردن سوبسترای خود است و بر حسب ویژگی‌های ساختمانی‌شان به چندین زیرگروه تقسیم می‌شوند. شایع‌ترین نوع این آنزیم‌ها "متیل‌ترانسفرازهای نوع ۱" هستند که در ساختمانشان یک "تاشدگی ...

                                               

هیستون متیل‌ترانسفراز

هیستون متیل‌ترانسفرازها یا به اختصار "HMT" گروهی از آنزیم‌های تغییردهندهٔ هیستون هستند که کارش انتقال یک، دو یا سه گروه متیل به باقیماندهٔ لیزین و آرژینین در پروتئین هیستون است و این کار در جایگاه‌های خاص لیزینی و آرژنتینی از هیستون H3 و هیستون H ...

                                               

آلکیل‌دار آمین

آلکیل‌دار یک نوع واکنش آلی میان یک آلکیل هالید با آمونیاک یا یک آمین است. واکنش از نوعهسته دوستی آلیفاتیک نامیده می‌شود و محصول واکنش یک آمین دارای استخلاف بیشتر است. این روش به طور گسترده در آزمایشگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد با این حال از لحاظ ...

                                               

آمین‌دار کردن

آمین‌دار کردن یا آمیناسیون فرآیندی است که توسط آن یک گروه آمین وارد یک مولکول آلی می شود. این نوع واکنش‌ها بسیار مهم هستند زیرا ترکیبات آلی نیتروژن‌دار فراگیر شده‌اند.

                                               

اکسید کردن الکل

اکسید کردن الکل یکی از واکنش‌های آلی مهم است. الکل‌های نوع یک پس از اکسید شدن می‌توانند به آلدهید یا کربوکسیلیک اسید تبدیل شود درحالی که الکل‌های نوع دو معمولاً پس از اکسید شدن تولید کتون می‌کنند. الکل‌های نوع سه نسبت به واکنش با اکسیژن مقاومت نش ...

                                               

گلوکورونیداسیون

گلوکورونیداسیون فرایندی است که در جریان سوخت‌وساز برخی مواد، از جمله داروها، آلوده‌کننده‌ها، بیلی‌روبین، آندروژن‌ها، استروژن‌ها، مینرالوکورتیکوئیدها، گلوکوکورتیکوئیدها، مشتقات اسید چرب، رتینوئید و نمک‌های صفراوی صورت می‌پذیرد و پیوندهای گلیکوزیدی ...

                                               

واکنش آلی

واکنش آلی گونه‌ای از واکنش‌های شیمیایی است که در آن مواد آلی با یکدیگر واکنش می‌دهند.از جمله انواع واکنش‌های آلی می‌توان به واکنش‌های افزایشی، واکنش‌های حذفی، واکنش‌های جانشینی، واکنش‌های پری سیکلیک، واکنش‌های بازآرایی، واکنش‌های فتوشیمیایی و واک ...

                                               

هالوژن‌زدایی

در شیمی آلی هالوژن‌زدایی یا دهالوژناسیون مجموعه ای از واکنش‌های شیمیایی است که شامل شکسته شدن پیوندهای هالوژن-کربن است. هالوژن‌زدایی می‌تواند شامل فلوئورزدایی، کلرزدایی، برم‌زدایی و یدزدایی شود. ترکیبات آلی پیچیده و گاهی اوغات داروهای شیمیایی با ...

                                               

استیل (یکا)

استیل یک واحد روشنایی CGS برای اشیایی که از خود نور ندارند است. و معادل یک شمع بر سانتی‌متر مربع یا 10 4 نیت است. این واحد حوالی سال ۱۹۲۰ توسط آندره اوژن بلوندل ارائه شد. که از کلمهٔ یونانی stilbein به معنی زرق و برق گرفته شده است. این واحد تا جن ...

                                               

فوت (یکا)

یک فوت یا عکس واحد روشنایی یا شار نوری در یک ناحیه است، که واحد SI نیست. این است که SI واحد نیست، ولی در کنار سیستم واحدهای سانتیمتر، گرم و ثانیه پیوند دارد. این نام توسط آندره بلوندل در سال ۱۹۲۱ ابداع شد. هم‌ارزی متریک: 1 p h o t = 1 l u m e n c ...

                                               

بار (یکا)

بار نام یکایی برای کمیت فیزیکیِ فشار، معادل ۱۰۰ کیلو پاسکال و تقریباً معادل فشار یک اتمسفر است. این یکا در زمره واحدهای سیستم بین‌المللی و همچنین سی‌جی‌اس قرار ندارد اما از واحدهای پذیرفته‌شده با اس‌آی است. بار در کشورهای اروپایی کاربرد زیادی دار ...