ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 43




                                               

حجاب اسلامی

حجاب اسلامی به پوشش‌های گوناگون زنان مسلمان گفته می‌شود و مفهومی برآمده از قرآن کریم و فقه اسلامی و ساخت یافته در فرهنگ اسلامی که ناظر به پوشش شرعی در مقابل نامحرم، به ویژه برای زنان است. حجاب گاه برگرفته از احکام شرع و گاه مربوط به قراردادهای اج ...

                                               

حجت

حجّت به معنی برهانِ قاطعِ علمی است و نشان از مفهوم دلیلی متقن دارد که مخاطب را قانع می‌کند. این برهان لزوماً غیرقابل‌انکار و یا حتی درست نیست، بلکه روشی از استدلال برای پیشبرد یک دیدگاه نسبت به دیگری در جریان یک بحث است. حجّت از محوری‌ترین اصول ا ...

                                               

حجیت عقل

حجیت عقل یعنی استدلال عقلی، معتبر و حجتی شرعی است و می‌تواند در قیامت، مدار احتجاج خدا بر بنده و بنده بر خدا قرار گیرد؛ این جمله یعنی اینکه در مسائل علمی و جهان بینی اعتقادی، اگر کسی خواست که حقیقتی را قبول و باور کند، باید با استناد برهان عقلی ب ...

                                               

حمد

حمد به معنای "ستایش" ، کلمه‌ای که عمدتاً برای ستایش خداوند در اسلام استفاده می‌شود و معمولاً در ترکیب عربی "الحَمْد لله" به کار می‌رود. این تعبیر از فاتحه در ابتدای قرآن گرفته شده‌است. این کلمه در زبان‌های عربی، فارسی، ترکی، اردو، پنجابی و بنگالی ...

                                               

خطبه عیادت

خطبهٔ عیادت سخنرانی فاطمه زهرا سلام الله علیها در زمانی که به علت ضربت در بستر بودن او و در جمع زنان مهاجرین و انصار مدینه است که برای عیادت از او آمده‌بودند. بر طبق منابع پس از ایراد این خطبه و نقل آن از سوی زنان خطاب به مردان مهاجر و انصار، گرو ...

                                               

خطبه فدکیه

خطبهٔ فدک سخنرانی فاطمه زهرا در مسجد پیامبر پس از درگذشت پدرش و در جریان ماجرای غصب ولایت الهی با ابوبکر بر سر فدک بود. محتوای این خطبه افزون‌بر توضیح دربارهٔ مسئلهٔ فدک، دربارهٔ توحید، نبوت، معاد، احکام، قرآن، وضعیت عربستان پیش از بعثت، فعالیت‌ه ...

                                               

داعی

داعی به‌طور کلی کسی است که از مردم دعوت کند به اسلام روی آورند. این عنوان ابتدا به‌طور خاص توسط شیعیان زیدی در زمان علویان طبرستان و سپس توسط شیعیان اسماعیلی در الموت و دیگر قلاع دیلم استفاده می‌شد. در عصر خلافت فاطمیان در میان اسماعیلی‌ها اصطلاح ...

                                               

رضا (تصوف)

رضا کلمه‌ای عربی و نامی پسرانه به معنی خشنود بودن، خرسندی، و تأیید است و در تصوف و تاریخ صدر اسلام کاربرد دارد. اگرچه در قرآن کلمهٔ رضا استفاده نشده‌است ولی کلمات هم‌ریشه مانند رضوان که به معنی خشنودی خدا از اعمال انسان است، به کار رفته‌است. در آ ...

                                               

سجده تلاوت

در ۱۱ مورد، سجده کردن مستحب است. سوره اعراف آیه ۲۰۶ آخر سوره، وقتی که به "وَ لَهُ یسْجُدُونَ" رسید. سوره نمل آیه ۲۵ و ۲۶، وقتی که به "رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ" رسید. سوره انشقاق آیه ۲۱، وقتی که به "إِذا قُرِئَ" رسید. سوره فرقان آیه ۶۰، وقتی که ...

                                               

سلسبیل

سلسبیل چشمه‌ای است در بهشت. قرآن آیهٔ ۱۸ سوره انسان. ترجمه آیه به فارسی: در آنجا چشمه‌ای است که سلسبیلش نامند. روایت است که سلسبیل در بهشت به امیرالمؤمنین داده شده‌است. سلسبیل فرهنگ فارسی معین سَ سَ

                                               

سوره

سوره در لغت به معنای "بریده شده" است و در اصطلاح گروهی مستقل از آیه‌های قرآن که مطلع "بسم الله الرحمن الرحیم" و مقطعی دارد. به اعتقاد شیعیان هر سوره قرآن جز سوره توبه با آیهٔ "به نام خداوند بخشنده مهربان" آغاز می‌شود؛ و اهل سنت فقط "بسم الله الرح ...

                                               

شب احیا

احیاء یا شب‌زنده‌داری یکی از سنت‌های مهم در میان مسلمانان است. شب‌زنده‌داری به‌قصد نماز شب به‌گفتهٔ اکثر مفسرین، همان‌طور که از سورهٔ المزمل برمی‌آید، در ابتدای اسلام حدود یک سال واجب بوده و مسلمانان در کنار پیامبر اسلام آن را به‌جای می‌آوردند. ب ...

                                               

صبر (اسلام)

واژهٔ صبر در اسلام به معنی به تعویق انداختن عکس‌العمل به امری ناخوشایند یا آزاردهنده جهت کسب رضایت خداست. به گفتهٔ پیامبر اسلام "الصبر ثلاثت: صبرٌ عند المصیبت و صبرٌ علی الطاعت و صبرٌ عن المعصیت" ، صبر ۳ نوع دارد: صبر بر مصیبت وقتی که حادثه‌ای رخ ...

                                               

صله رحم

در اصطلاح، صله رَحِم محبت و سلوک داشتن با خویشان و نزدیکان است. "صله" در لغت به معنای احسان و دوستی آمده‌است و مراد از "رَحِم" خویشاوندان و بستگان می‌باشد.

                                               

علم کلام

علم کَلام یا عقائد دانشی در محدوده دین اسلام است که به بحث پیرامون اصول اعتقادی و جهان‌بینی دینی بر مبنای استدلال عقلی و نقلی می‌پردازد و به شبهه‌هایی که در این زمینه مطرح می‌شود، پاسخ می‌دهد. این امر ناشی از نیاز به ایجاد و دفاع از اصول اعتقادی ...

                                               

غضب الهی

غضب الهی ابن عربی در بیان مفهوم، غضب الهی Divine wrath می‌گوید: قرآن در عین حال که تأَکید بر صفت غضب وانتقام جوییِ Vegeanance حق دارد، بر نیکان و پارسایان محبت و رحمت بی‌کران روا می‌دارد، اما این امر مانعِ اِعمال عذاب الیم و عقاب جحیم relentless ...

                                               

فطرت

فطرت، سرشت، گوهر، نهاد، ذات یا طینت ، بخش جدایی‌ناپذیر، مادرزادی و نیاموختنی روانی مردمان است که از آغاز زایش با خود به‌همراه دارند. فطرت ، یک مفهوم ماوراءالطبیعی است و با مشخصات ژنتیکی متفاوت است. فطرت ، هنگام تولد در میان همه انسان‌ها یکسان است.

                                               

لغو

در فرهنگ اسلامی، لَغو به سخن بیهوده و باطل گفته می‌شود که مومنان از آن منع شده‌اند. در لغت، لغو به صدای پرندگان گفته می‌شود که بدون فکر از دهان آن‌ها خارج می‌شود؛ به همین دلیل سخنی بی‌فایده و بیهوده که براساس تفکر نباشد را لغو می‌گویند.

                                               

لیلةالرغائب

لیلة الرغائب به نخستین شب جمعهٔ ماه رجب گفته می‌شود. در آموزه‌های اسلامی آمده‌است که در این شب فرشتگان بر زمین نزول می‌کنندتا رحمت الهی را به جامعه بشری عرضه نمایند.به گفته آیت الله جوادی آملی:ماه رجب اولین ماه از ماه‌های حرام و ماه خدا و هنگام ع ...

                                               

مصحف

مُصحَف مجموعه برگه‌هایی است که در یک جلد جای می‌دهند. صحیفه نیز به معنی مصحف به کار رفته و جمع مکسر آن صحف است. قرآن از کتاب های پیامبران پیشین به صحف یاد می‌کند؛ مانند صُحُفِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَی با وجود این قرآن خود را به نام کتاب معرفی می‌کند ...

                                               

معوذتین

دو سورهٔ پایانی قرآن که با "قل اعوذ" آغاز می‌شود، مُعَوِّذَتَیْن گویند. دلیل استفاده از واژه مُعَوِّذَتَیْن این است که این سوره‌ها با "استعاذه" به معنی پناه بردن شروع می‌شود. در دو سورة ناس و فلق خداوند به پیامبر اسلام می‌گوید که "از چه چیزهایی" ...

                                               

نسخ (تفسیر)

نسخ در "قرآن" "به معنای کشف از تمام شدن عمر حکمی از احکام است. معنای دیگر کلمه نسخ، نقل یک نسخه کتاب به نسخه‌ای دیگر است، و این عمل را از این جهت نسخ می‌گویند، که گوئی کتاب اولی را از بین برده، و کتابی دیگر بجایش آورده‌اند." برخی از نویسندگان نسخ ...

                                               

آمرزش‌نامه

آمرزش‌نامه ، در مذهب کاتولیک وعدهٔ رهایی کامل یا جزئی از مجازات گناهانی‌ست که پیشتر بخشیده شده‌اند و مسیحی مؤمن بر حسب وظیفه به آن کار متمایل است و از آن مطابق شرایط تعیین شده با یاری کلیسا سود می‌برد، در حقیقت کلیسا مطابق اختیاراتی که دارد، مغفر ...

                                               

اعتقادنامه رسولان

اعتقادنامه رسولان ، یکی از نخستین اعتقادنامه‌های مسیحی است که کلیساهای زیادی از آن در آیین‌های پرستشی خود استفاده می‌کنند. این اعتقادنامه بیشتر در مراسم عبادی کلیساهای کاتولیک، لوتری و انگلیکن خوانده می‌شود. کلیساهای پرزبیتری ، متدیست و جماعتی نی ...

                                               

الهیات دفاعی

الهیات دفاعی شاخه‌ای از الهیات مسیحی است که هدف آن فراهم کردن زمینه ای منطقی برای ایمان مسیحی و دفاع از آن در برابر نقدها با افشای نقایص در جهان بینی‌های دیگر است. تبلیغات مسیحیان طی قرن‌ها اشکال مختلفی را به خود اختصاص داده‌است، از پولس رسول شرو ...

                                               

بعل‌الذباب

بَعل‌الذُباب یک عنوان معاصر خطاب به ابلیس، و بر اساس شیطان‌شناسی آیین مسیحیت یکی از شاهزادگان جهنم و فرمانده شیاطین به شمار می‌رود. در انجیل‌های هم‌نوا ، بعل‌الذباب که توانایی فراخوان شیاطین داشت سبب شد فریسیان عیسی را متهم کنند. بر اساس واژه‌شنا ...

                                               

بیداری بزرگ دوم

بیداری بزرگ دوم یک بیداری مسیحی پروتستان در ایالات متحده آمریکا در قرن نوزدهم بود. این نهضت در حدود ۱۷۹۰ آغاز شد و تا ۱۸۰۰ شتاب گرفت و پس از ۱۸۲۰ شمار عضویت در مذاهب بپتیست و متدیست که واعظانشان رهبری نهضت را بر عهده داشتند به سرعت افزایش یافت. ا ...

                                               

تقدم پاپی

تقدم پاپی یا تقدم اسقف روم یک آموزه کلیسایی مسیحی مربوط به برتری، احترام و اقتدار پاپ نسبت به سایر اسقف‌ها و سریرها است. اعتقاد بر این است که بحث تقدم و همچنین فیلیوکه دو اختلاف اصلی و ریشه‌ای کلیسای کاتولیک و کلیسای ارتدکس شرقی هستند. کلیسای کات ...

                                               

جنگ‌های صلیبی شمالی

جنگ‌های صلیبی شمالی یا جنگ‌های صلیبی بالتیک جنگ‌های مذهبی بودند که توسط محافل نظامی و پادشاهی‌های مسیحی علیه مردم کافر بالتی، فنلاندی و اسلاو ساکن پیرامون سواحل جنوبی و شرقی دریای بالتیک انجام شد. این جنگ‌ها در سده‌های دوازدهم و سیزدهم انجام گرفت ...

                                               

خلافت رسولی

خلافت رسولی شیوه‌ای است که از طریق آن کهانت مسیحی که ازخود مسیح نشات گرفته شده و به حواریون منتقل شده از شخصی به شخصی دیگر منتقل می‌شود. این مسئله معمولاً در ارتباط با این تعلیم است که خلافت از طریق رشته‌ای از اسقف‌ها انجام می‌گیرد. این خلافت فقط ...

                                               

دوطبیعت گرایی

دوطبیعت گرایی بینشی مسیح‌شناسانه در الهیات مسیحی است که در آن دو طبیعت الهی و انسانی به‌طور همزمان در کالبد عیسی مسیح وجود دارد، دوطبیعت گرایی با تک‌طبیعت گرایی و میافیزیتیسم در تضاد است. تکامل دوطبیعت گرایی یا مسیح‌شناسی دیوفیزیت تدریجی بود و سر ...

                                               

دومین تجربه رحمت

بر اساس بعضی از سنن مسیحی، "دومین تجربه رحمت" تعامل تغییر دهنده با خداست که ممکن است در زندگی یک مسیحی رخ دهد. بر این اساس پس از رستگاری یک مؤمن ، ممکن است رویدادی در زندگی وی رخ دهد که به تغییری در زندگی او منجر شده و رحمتی برای او به ارمغان آورد.

                                               

دیداکه

دیداکه یا آموزه دوازده پیام‌آور، از رساله‌های اولیه و کوتاه مسیحی است که بیشتر پژوهندگان، آن را متعلق به اواخر سده یکم یا اوایل سده دوم میلادی می‌دانند. دیداکه قدیمی‌ترین دستورالعمل موجود در مورد انضباط کلیسایی است که برای مسیحیان نوکیش نگارش شده ...

                                               

فرزند هلاکت

فرزند هلاکت عبارتی است مرتبط با یکی از القاب شیطانی که در انجیل یوحنا ۱۷:۱۲ و نامهٔ دوم پولس رسول به تسالونیکیان ۲:۳ در عهد جدید آمده‌است. منظور از آن "محکوم به هلاکت" یا به احتمال کمتر "عامل هلاکت" است.

                                               

کلیسای آزاد

یک کلیسای آزاد یک کلیسا یا شاخه ای از مسیحیت است که ذاتا و بر خلاف دیگر کلیساهای مسیحیِ به ظاهر وابسته به حکومت‌ها، خود را از کمک‌های دولتی و حکومتی مستقل می‌داند. یک کلیسای آزاد اصولاً جهت‌گیری سیاسی ندارد و الهیات کلیسایی را بر اساس تعاریف دولت ...

                                               

کلیسای سیاه

اصطلاح کلیسای سیاه به مجموعه کلیساهایی که در حال حاضر یا به‌طور تاریخی به جماعت‌های غالباً سیاهپوست آمریکایی در ایالات متحده خدمات رسانی کرده‌اند و همچنین سنت‌های جمعی و اعضای آنها گفته می‌شود. این اصطلاح همچنین می‌تواند به مجامع منفرد اشاره داشت ...

                                               

مریم‌شناسی

مریم‌شناسی مطالعه روشمند مریم، مادر عیسی مسیح است. مریم‌شناسی می‌کوشد تا نوشته‌ها، سنت‌ها و آموزه‌های مربوط به مریم را در ارتباط با یکدیگر آورده و مناسبات میان آن‌ها را بیابد.

                                               

مسیح‌شناسی

مسیح‌شناسی یا کریستولوژی حوزهٔ مطالعاتی در الهیات مسیحی است که زمینهٔ اصلی آن هستی‌شناسی و شخص عیسی طبق انجیل‌ها و عهد جدید است. موضوعات اصلی این علم شامل هستی‌شانسی و شخص عیسی و ارتباط او با خدای پدر است. نظرات پولس جزء عمده‌ای از مسیح‌شناسی عصر ...

                                               

مسیحیت ارتدکس

مسیحیت ارتدکس لفظی جمع گرایانه برای کلیسای ارتدوکس شرقی و ارتدوکسی مشرقی است. این دو شاخه از مسیحیت از لفظ ارتدکسی "orthdoxy" که در یونانی به معنای باور صحیح است، برای ابراز باورشان به داشتن ارتباطی ناگسسته با آیین، آموزه، و رسوم کلیسای مسیحی باس ...

                                               

مسیحی‌سازی

مسیحی‌سازی ، به فرایندی اطلاق می‌شود که جماعت و گروه‌هایی به اختیار یا اجبار گروه‌های مسیحی، مسیحی شوند. ای فرایند در قرون وسطی، به شدت و توقف توسط کلیسای کاتولیک به طرق مختلف همچون فرستادن راهب و کشیشان به مناطق مختلف یا اعلان جنگ علیه بت‌پرستان ...

                                               

میافیزیسم

میافیزیسم قاعده‌ای است در باورهای مسیح‌شناسانهٔ ارتدکسی شرقی. بر پایهٔ این باور، عیسی مسیح یک فرد است و وجوه الهی و انسانی او بی‌هیچ جدایی و تغییری یکجا جمع شده‌اند. واژهٔ میافیزیسم از دو واژهٔ یونانی میا μία به معنای مجرد، یک و فیسیس φύσις به مع ...

                                               

ناصریان

واژه ناصریان یا نصارا از کلمه عبری נצר نَصَرَ به معنای "نگه داشتن" و "حفظ کردن" گرفته شده و برای تشخیص فرقه‌ای از قوم یهود استفاده می شده که اعتقاد داشتند عیسی، مسیحا بوده است. وقتی این فرقه به جهان غیر یهودی منشعب شد و با اقوام و نژادهای دیگر پی ...

                                               

کشتی نوح

کَشتی نوح نام یک کشتی در داستان‌های کتب مقدس در دین‌های ابراهیمی است. نوح پیامبر به فرمان خدا این کشتی را ساخت تا خود، خانواده خود، کسانی که به وی ایمان آورده بودند و نمونه‌ای از هر حیوان را از پیامدهای طوفان نوح نجات دهد. بر اساس تورات و قرآن، ن ...

                                               

حروف مقطعه

حروف مقطعه ، حروفی هستند که در ابتدای برخی از سوره‌های قرآن آمده‌است. حروف مقطعه در ابتدای ۲۹ سوره از سوره‌های قرآن آمده و مجموعاً ۷۸ حرف است که با حذف مکررات، ۱۴ حرف می‌شود. سوره‌هایی که با این حروف آغاز می‌شوند، مکّی‌اند، به‌جز بقره و آل‌عمران، ...

                                               

مظهر ظهور

مظهر ظهور اصطلاحی در دین بهائی است که به پیامبران یا فرستادگان خداوند اطلاق می‌گردد. مظهر ظهور یا پیامبر از دیدگاه دین بهائی کسی است که واسطهٔ فیض و رحمت و هدایت خدا، نسبت به خلق باشد. در جوامع و فرهنگ‌های مختلف، پیامبری معنی و مظاهر متعددی دارد. ...

                                               

فیستول مقعدی

فیستول مقعدی یک ارتباط غیرطبیعی و مزمن بین سطح بافت پوششی کانال مقعد و معمولاً سطح پوست در ناحیه پرینه است. فیستول مقعدی را می‌توان به عنوان یک تونل باریک در نظر گرفت که دهانه داخلی آن در کانال مقعد و دهانه خارجی آن در سطح پوست در نزدیکی مقعد است ...

                                               

فیستول واژن

فیستول واژن، شکاف و مجرایی غیرمعمول است که دیواره واژن را به اندام دیگری متصل می‌کند. به عنوان مثال، یک فیستول واژن می‌تواند واژن را به اندام‌های زیر متصل کند: اتصال دیواره واژن به مثانه فیستول وزیکوواژینال اتصال رکتوم یا قسمت تحتانی روده بزرگ بی ...

                                               

اگزانتم

اگزانتم یا بثورات به مجموعه راش‌های گسترده پوستی می‌گویند که اغلب در دوران کودکی ایجاد می‌شود. این ضایعه اغلب در نتیجه داروها، سموم، برخی عفونتها و بیماریهای خود ایمنی ایجاد می‌شود. برخی بیماری‌های ویروسی مانند سرخک، سرخجه، روزئولا و بیماری پنجم ...

                                               

اولسر (پوست‌شناسی)

اولسر جراحتی روی پوست یا غشاء مخاطی است که همراه با ازهم پاشیدگی بافتیست. اولسرها ممکن است منجر به از دست رفتن کامل اپیدرم، اغلب بخشی از درم و حتی بافت زیرپوستی شوند. اولسرها اغلب روی پوست سرحدات پایینی و درون حفره گوارشی ظاهر می شوند. اولسری که ...

                                               

پوست خشک

پوست خشک شامل شرایط ویژهٔ دستگاه پوششی است که در اکثر موارد به راحتی با استفاده از مرطوب‌کننده‌ها قابل درمان می‌باشد. خشکی پوست بیشتر در بخش‌هایی از بدن مانند پوست سر، بند انگشتان، ران‌ها و بازوها بروز می‌کند. پوست خشک شامل نشانه‌هایی چون ترک خور ...